این مقاله به بررسی یکی از پیچیده‌ترین مباحث حقوقی-فقهی یعنی شخصیت حقوقی وقف می‌پردازد. با بازخوانی اندیشه‌های دکتر ناصر کاتوزیان، چالش مالکیت در وقف را تحلیل می‌کنیم؛ اینکه آیا مالکیت متعلق به واقف، موقوف‌علیهم یا خداوند است؟ همچنین با بررسی دیدگاه‌های مختلف و استناد به قوانین جاری ایران، تبیین می‌کنیم که چگونه وقف از یک عمل خیر سنتی به یک موجودیت حقوقی مستقل با حقوق و تکالیف متمایز تبدیل شده است.

ادامه مطلب

استصحاب یکی از کلیدی‌ترین اصول عملی در فقه و نظام حقوقی ایران است که به عنوان ابزاری عقلایی، در زمان ایجاد تردید در بقای یک وضعیت گذشته به کمک دادرس می‌آید. این مقاله که برداشتی از تحلیل‌های استاد فقید دکتر ناصر کاتوزیان است، مبانی نظری، ارکان تحقق یعنی یقین سابق و شک لاحق، اقسام استصحاب حکمی و موضوعی و قلمرو اجرای آن را در قوانین جاری تبیین می‌کند. همچنین قواعد تقدم و تاخر استصحاب در تعارض با اصل برائت، اماره تصرف و امارات قضایی به همراه مثال‌های ملموس کاربردی تشریح شده است.

ادامه مطلب

کتاب فلسفه حقوق دکتر ناصر کاتوزیان از مهم‌ترین آثار نظری در حوزه دانش حقوق است که با رویکردی میان‌رشته‌ای به مبانی هنجاری و اخلاقی نظام حقوقی می‌پردازد. این اثر فراتر از بازگویی نظریات غربی، با توجه به فرهنگ و نیازهای ایران، نظریه منحصر به فرد پل‌سازی را مطرح می‌کند. در این مقاله، ضمن واکاوی ابعاد این نظریه، چگونگی پیوند دولت و اخلاق، عرف و آرمان‌های فراتاریخی، و قانون مکتوب با وجدان قاضی را در اندیشه کاتوزیان تحلیل می‌کنیم. این نوشتار تحلیلی جامع برای درک توازن میان سنت و مدرنیته در حقوق ایران است.

ادامه مطلب

قانون روابط موجر و مستأجر مصوب ۱۳۷۶ با هدف سامان‌دهی به قراردادهای اجاره تصویب شد، اما بسیاری از حقوقدانان از جمله دکتر ناصر کاتوزیان، آن را دارای نواقص بنیادین می‌دانند. این قانون در حوزه‌های مختلف از جمله نحوه تنظیم قراردادها، آیین دادرسی تخلیه و تغییر مفهوم حق کسب و پیشه به سرقفلی، با چالش‌های عملی و نظری روبروست. در این مقاله، ضمن بازخوانی آرای دکتر کاتوزیان، به بررسی تعارضات این قانون با مقررات پیشین و ابهامات موجود در ضمانت اجراها می‌پردازیم.

ادامه مطلب