تامین خواسته یکی از مهمترین نهادهای قانونی در آیین دادرسی مدنی ایران است. این نهاد به خواهان اجازه میدهد پیش از صدور حکم قطعی، اموال خوانده را توقیف کند تا از انتقال یا فروش آنها جلوگیری شود. به همین دلیل تأمین خواسته نقش کلیدی در حفظ حقوق خواهان دارد و در بسیاری از دعاوی مالی سرنوشت پرونده را تعیین میکند.
تعریف قانونی تامین خواسته
دادگاه بنا به درخواست خواهان، اموال خوانده را قبل از صدور حکم توقیف میکند. این اموال میتواند شامل منقول، غیرمنقول یا حسابهای بانکی باشد. از این رو تأمین خواسته یک ابزار حمایتی برای جلوگیری از تضییع حق محسوب میشود.
اهداف اصلی
- جلوگیری از انتقال یا فروش اموال توسط خوانده
- تضمین اجرای حکم نهایی
- ایجاد پشتوانه برای وصول طلب
در نتیجه اگر حکم به نفع خواهان صادر شود، اموال توقیفشده اجرای حکم را تضمین میکند.
شرایط صدور
- عدم نیاز به فوریت: برخلاف دستور موقت، نیازی به اثبات فوریت وجود ندارد.
- تودیع خسارت احتمالی: خواهان باید مبلغی را بهعنوان خسارت احتمالی در صندوق دادگستری تودیع کند.
- موارد معافیت: در دعاوی مربوط به چک، سفته یا اسناد رسمی، خواهان از تودیع خسارت احتمالی معاف است.
با این حال دادگاه بررسی میکند که شرایط قانونی رعایت شده باشد.
زمان مناسب درخواست تامین خواسته
- قبل از دعوا: امکان درخواست حتی پیش از ثبت شکایت اصلی وجود دارد.
- همراه با دادخواست: رایجترین حالت است.
- در جریان رسیدگی: در هر مرحله از رسیدگی میتوان درخواست داد.
- بعد از حکم غیرقطعی: حتی پس از صدور حکم بدوی نیز امکان درخواست وجود دارد.
افزون بر این خواهان باید ظرف ۱۰ روز دعوای اصلی را مطرح کند تا قرار لغو نشود.
دادگاه صالح برای رسیدگی
دادگاهی که به اصل دعوا رسیدگی میکند صلاحیت صدور قرار تأمین خواسته را دارد. به همین دلیل حتی اگر اموال خوانده در حوزه قضایی دیگری باشد، همان دادگاه میتواند دستور توقیف صادر کند.
اعتراض به قرار تامین خواسته
خوانده میتواند ظرف ۱۰ روز از تاریخ ابلاغ به قرار اعتراض کند. در نتیجه ممکن است روند رسیدگی طولانیتر شود، اما این حق قانونی خوانده است.
آثار حقوقی و عملی
- جلوگیری از فروش یا انتقال اموال
- امکان جایگزینی مال توقیفشده با مال دیگر
- ایجاد پشتوانه برای اجرای حکم احتمالی
بنابراین تأمین خواسته هم برای خواهان و هم برای دادگاه اهمیت دارد.
مثالهای کاربردی
- توقیف خودرو به دلیل طلب مالی
- جلوگیری از فروش ملک در دعاوی ملکی
- توقیف حساب بانکی در اختلافات قراردادی
از این رو این نهاد در دعاوی مالی بیشترین کاربرد را دارد.
تفاوت تامین خواسته و دستور موقت
- تأمین خواسته نیازی به فوریت ندارد.
- دستور موقت برای جلوگیری از ضرر فوری صادر میشود.
در نهایت هر دو ابزار برای حمایت از حقوق خواهان طراحی شدهاند اما شرایط متفاوتی دارند.
تماس را آغاز کنید
برای شروع مشاوره فوری کلیک کنید
مزایا و معایب
مزایا
- محافظت از حقوق خواهان
- جلوگیری از تضییع اموال
- افزایش احتمال اجرای حکم
معایب
- امکان تحمیل خسارت احتمالی به خواهان
- امکان اعتراض و طولانیشدن فرآیند
با این حال مزایای آن معمولاً بر معایب غلبه میکند.
سوالات متداول
تأمین خواسته ابزاری است که به خواهان اجازه میدهد قبل از صدور حکم، اموال خوانده را توقیف کند تا از تضییع حقوق خود جلوگیری کند. این اموال میتواند منقول، غیرمنقول یا حساب بانکی باشد.
جلوگیری از انتقال یا فروش اموال توسط خوانده
تضمین اجرای حکم نهایی
ایجاد پشتوانه برای وصول طلب
عدم نیاز به فوریت: برخلاف دستور موقت، نیازی به اثبات فوریت وجود ندارد.
تودیع خسارت احتمالی: خواهان باید مبلغی بهعنوان خسارت احتمالی در صندوق دادگستری واریز کند (به جز دعاوی چک، سفته یا اسناد رسمی).
رعایت سایر شرایط قانونی توسط دادگاه بررسی میشود.
قبل از طرح دعوا
همراه با دادخواست
در جریان رسیدگی
بعد از صدور حکم غیرقطعی
لازم است خواهان ظرف ۱۰ روز دعوای اصلی را مطرح کند تا قرار لغو نشود.
دادگاهی که به اصل دعوا رسیدگی میکند، حتی اگر اموال خوانده در حوزه قضایی دیگری باشد، صلاحیت صدور قرار تأمین خواسته را دارد.
بله، خوانده میتواند ظرف ۱۰ روز از تاریخ ابلاغ، اعتراض خود را به دادگاه ارائه کند. این اقدام ممکن است روند رسیدگی را طولانیتر کند اما حق قانونی خوانده است.
جلوگیری از فروش یا انتقال اموال
امکان جایگزینی مال توقیفشده با مال دیگر
ایجاد پشتوانه برای اجرای حکم احتمالی
- سؤالات قاضی از شهود در دعوای اعسار؛ راهنمای کامل و نکات مهم حقوقی
- تفاوت دستور موقت و تأمین خواسته در آیین دادرسی مدنی ایران؛ راهنمای کامل حقوقی
- دستور موقت چیست و چه کاربردی دارد؟
- تامین خواسته چیست؟ تعریف، شرایط، مراحل و کاربردهای آن
- نقش قوه قضاییه چیست؟ چرا قضات و کارکنان شعبه حق مشاوره دادن ندارند؟
دیدگاهتان را بنویسید