تفاوت دستور موقت و تأمین خواسته؛ در آیین دادرسی مدنی ایران دو ابزار مهم برای حمایت موقت از حقوق خواهان وجود دارد: تأمین خواسته و دستور موقت. هر دو ابزار از تضییع حق جلوگیری میکنند و امکان اجرای حکم را حفظ میکنند، اما شرایط و آثار آنها با یکدیگر تفاوت دارد.
تعریفها
تأمین خواسته
خواهان از دادگاه میخواهد اموال خوانده را پیش از صدور حکم قطعی توقیف کند. این اقدام مانع از انتقال یا مخفی کردن اموال میشود و در صورت محکومیت خوانده، خواهان میتواند راحتتر به حق خود برسد. موضوع تأمین خواسته فقط «مال» است.
دستور موقت
دادگاه برای جلوگیری از ضرر فوری و غیرقابل جبران، دستور موقت صادر میکند. این دستور ممکن است به توقیف مال، انجام کار یا جلوگیری از انجام کاری مربوط باشد؛ بنابراین حوزه دستور موقت گستردهتر از تأمین خواسته است.
شباهتها
- هر دو ابزار از حقوق خواهان محافظت میکنند و اجرای حکم را آسانتر میسازند.
- خواهان میتواند در چهار زمان درخواست دهد: پیش از دعوا، همراه دادخواست، در جریان رسیدگی، یا پس از حکم غیرقطعی.
- اگر دعوای اصلی به نفع خوانده پایان یابد، خواهان باید خسارت او را جبران کند.
- هزینه دادرسی هر دو درخواست ثابت است و در گروه دعاوی غیرمالی قرار میگیرد.
تفاوتها
موضوع
- تأمین خواسته فقط به توقیف اموال مربوط میشود.
- دستور موقت دامنه گستردهتری دارد و میتواند به توقیف مال، انجام کار یا منع از انجام کار مربوط شود.
فوریت
- تأمین خواسته به فوریت نیاز ندارد.
- دادگاه فقط وقتی دستور موقت صادر میکند که فوریت و خطر ضرر وجود داشته باشد.
خسارت احتمالی
- در تأمین خواسته، دادگاه همیشه از خواهان تضمین نمیگیرد؛ برای مثال در مواردی مانند سند رسمی یا چک.
- در دستور موقت، دادگاه همیشه از خواهان میخواهد تضمین بگذارد.
صلاحیت دادگاه
- همان دادگاهی که دعوای اصلی را بررسی میکند، درخواست تأمین خواسته را نیز رسیدگی میکند.
- درباره دستور موقت علاوه بر دادگاه دعوای اصلی، دادگاه محل وقوع موضوع نیز میتواند رسیدگی کند.
اعتراض
- خوانده میتواند ظرف ۱۰ روز نسبت به تأمین خواسته اعتراض کند.
- دستور موقت به صورت مستقل قابل اعتراض نیست و فقط همراه رأی اصلی در تجدیدنظر بررسی میشود.
مهلت طرح دعوا
- اگر خواهان پیش از طرح دعوا تأمین خواسته بگیرد، باید ظرف ۱۰ روز دعوای اصلی را ثبت کند.
- درباره دستور موقت، این مهلت ۲۰ روز است.
سایر موارد
- اجرای دستور موقت نیاز به موافقت رئیس حوزه قضایی دارد؛ اما تأمین خواسته چنین شرطی ندارد.
- قانون اجازه میدهد مال توقیفشده در تأمین خواسته تبدیل شود؛ در دستور موقت چنین امکانی وجود ندارد.
- دادگاه معمولاً درخواست تأمین خواسته را بدون دعوت از خوانده بررسی میکند. در مقابل، دادگاه در دستور موقت اصولاً خوانده را دعوت میکند، مگر اینکه فوریت مانع شود.
تماس را آغاز کنید
برای شروع مشاوره فوری کلیک کنید
نتیجهگیری
تأمین خواسته و دستور موقت هر دو از حقوق خواهان محافظت میکنند، اما نقش متفاوتی دارند:
- تأمین خواسته تضمین مالی فراهم میکند، فقط به اموال مربوط است و فوریت لازم ندارد.
- دستور موقت خطر ضرر فوری را مهار میکند، حوزه گستردهتری دارد و همیشه به فوریت و سپردن تضمین نیاز دارد.
سوالات متداول
اقدامی است که خواهان از دادگاه میخواهد اموال خوانده را پیش از صدور حکم قطعی توقیف کند تا از انتقال یا مخفی شدن آن جلوگیری شود.
تصمیمی است که دادگاه برای جلوگیری از ضرر فوری و غیرقابل جبران صادر میکند و میتواند شامل توقیف مال، انجام کار یا جلوگیری از انجام کاری باشد.
هر دو برای حمایت از حقوق خواهان طراحی شدهاند، اجرای حکم را آسانتر میکنند، هزینه دادرسی ثابت دارند و اگر دعوای اصلی به نفع خوانده تمام شود، خواهان باید خسارت او را جبران کند.
تأمین خواسته فقط به توقیف اموال مربوط میشود، اما دستور موقت دامنه گستردهتری دارد و میتواند شامل توقیف مال، انجام کار یا منع از انجام کار باشد.
خیر. تأمین خواسته به فوریت نیاز ندارد، ولی دستور موقت فقط در صورت وجود فوریت و خطر ضرر صادر میشود.
در تأمین خواسته همیشه تضمین لازم نیست (مثلاً در مورد اسناد رسمی یا چک)، اما در دستور موقت دادگاه همیشه از خواهان تضمین میخواهد.
خوانده میتواند ظرف ۱۰ روز به تأمین خواسته اعتراض کند. اما دستور موقت بهطور مستقل قابل اعتراض نیست و فقط همراه رأی اصلی در تجدیدنظر بررسی میشود.
اگر تأمین خواسته پیش از دعوا گرفته شود، خواهان باید ظرف ۱۰ روز دعوای اصلی را ثبت کند. در دستور موقت این مهلت ۲۰ روز است.
- آمادهسازی پرونده قبل از مشاوره حقوقی؛ ۸ اقدام ضروری برای موفقیت در دعاوی ملکی
- استصحاب در حقوق و فقه اسلامی؛ تحلیل اصول، اقسام و کاربرد عملی
- راهنمای کامل خریدار ملک؛ نکات کلیدی قراردادها و اسناد تکمیلی
- حقوق خریدار اول در معاملات ملکی و نحوه ابطال معامله دوم
- انتخاب وکیل محلی؛ چرا وکیل شهر محل دادگاه بهترین انتخاب است؟
دیدگاهتان را بنویسید